Gramaj nedir? Kâğıt ambalajda g/m² ne anlama gelir?

Gramaj, kâğıdın metrekare başına ağırlığıdır ve g/m² ile yazılır. Kese kâğıdından taşıma çantasına kadar her kâğıt ambalaj teklifinde ölçü ve baskıyla birlikte geçen temel bilgilerden biri budur. Ölçüsü aynı iki teklifte gramaj da aynıysa ikisi aynı miktarda kâğıt üzerinden fiyatlanmıştır; gramaj farklıysa birim fiyatları yan yana koymak yanıltır.

Gramaj nasıl ölçülür?

Gramaj, bilinen alandaki bir numune tartılarak bulunur ve yöntemi ISO 536 standardı tanımlar. Pratikte kâğıttan 10 × 10 cm’lik bir parça kesilir; bu 0,01 m² eder. Parça 0,80 gram geliyorsa kâğıt 80 g/m²’dir, yani tartılan ağırlık 100 ile çarpılır. Hassas terazisi olan her mal kabul birimi bu kontrolü yaklaşık olarak kendisi yapabilir; kâğıt nem çektikçe ağırlaştığı için standart ölçüm iklimlendirilmiş numuneyle (23 °C, %50 bağıl nem) yapılır. Tek bir numune yanıltabileceği için ölçüm birkaç noktadan alınır ve ortalamaya bakılır. Kabul edilecek sapma, yani tolerans, siparişten önce teknik şartnameye yazılmalıdır; bunu ambalaj teknik şartnamesi ve tolerans yazımızda ayrıntılı anlattık.

Ambalajda hangi gramaj nerede kullanılır?

Kendi ürün gamımızda kâğıt gramajı, kâğıdın ne iş göreceğine göre geniş bir aralığa yayılıyor:

• Sarma ve tepsi kâğıtları: 27–110 g/m²
• Kese kâğıtları (pencereli, yağ geçirmez, natürel kraft, beyaz sülfit): 38–70 g/m²
• Dipli kese kâğıtları: 50–140 g/m²
• Burgu, düz ve el geçmeli saplı kâğıt çantalar: 70–110 g/m²
• Lüks kâğıt çantalar: çoğunlukla 170–250 g/m²

Aralığın alt ucunda ürünü saran ya da hafif bir porsiyonu taşıyan kâğıtlar var. Üst ucunda ise ağırlık taşıyan ve şeklini koruması gereken çantalar duruyor. Burgu saplı çantalarımızın gramaj seçenekleri ve teknik özellikleri burgu saplı kâğıt çanta sayfasında.

Yüksek gramaj daha sağlam ambalaj demek mi?

Her zaman değil. Gramaj, kâğıdın ne kadar malzeme içerdiğini söyler; dayanımı ise lifin türü, kâğıdın nasıl üretildiği ve ambalajın yapısı birlikte belirler. Birincil (saf selüloz) lifli kraft kâğıt, aynı gramajdaki geri dönüştürülmüş kâğıda göre çoğunlukla daha dayanıklıdır. Çantada taşıma kapasitesini gramajın yanında çantanın ölçüsü, sap yapısı ve yükün dağılımı belirler; ürün sayfalarımızda kapasiteyi bu yüzden bu etkenlere bağlı olarak “yaklaşık 6 kg’a kadar” diye veriyoruz. Gramaj kalınlıkla da aynı şey değildir: kalınlık mikron ile ölçülür ve aynı gramajda kâğıdın yoğunluğuna göre değişir. Yağ geçirmezlik de gramajdan değil, kâğıdın türünden ve uygulanan işlemden gelir.

Şartnamede gramaj nasıl yazılır?

Gramaj, şartnamede kâğıt türüyle birlikte tek bir değer olarak yazılır: “80 g/m² natürel kraft” ya da “50 g/m² beyaz sülfit” gibi. Yalnızca “kraft çanta” diyen bir talep, gramajı seçme işini tedarikçiye bırakır ve gelen teklifleri birbirinden uzaklaştırır. Aynı satıra kabul edilecek sapma ve kâğıdın geri dönüştürülmüş lif içerip içermeyeceği de eklenir. Gıdayla doğrudan temas eden kâğıtta gramajın yanında uygunluk beyanı da istenir; bu iki bilgi birbirinin yerine geçmez. Numune geldiğinde ilk iş, birkaç noktadan gramajı ölçüp şartnamedeki değerle karşılaştırmaktır.

Satın alırken gramaj neden önemli?

Gramaj, kâğıt maliyetini, ambalajın ağırlığını ve ağırlığa bağlı ücretleri doğrudan değiştirir. Basit bir örnek hesap: bir çantada 0,25 m² kâğıt kullanılıyorsa 80 g/m²’de çantanın kâğıdı 20 gram, 100 g/m²’de 25 gram gelir. Bu, adet başına yüzde 25 daha fazla kâğıt demektir ve 100.000 çantalık bir siparişte fark 500 kilogramı bulur. Türkiye’de GEKAP ve Avrupa’daki genişletilmiş üretici sorumluluğu sistemleri ambalajı ağırlık ve malzeme türü üzerinden hesaplar; ödeme yükümlülüğü ambalajı kimin piyasaya sürdüğüne göre değişse de gereğinden yüksek gramaj bu kalemi büyütür.

Teklif tarafında kural basit: gramajı yazılmamış bir teklif başka bir teklifle karşılaştırılamaz. Bir tedarikçi 70, diğeri 90 g/m² üzerinden fiyat vermişse düşük birim fiyat çoğu zaman yalnızca daha az kâğıdı gösterir. Teklif satırlarını nasıl okuyacağınızı ambalaj teklifi nasıl okunur yazımızda anlattık. Teklif isterken ürünü, ölçüsünü, adedi ve taşıyacağı yükü yazarsanız, uygun gramajı bu bilgilere göre öneririz.