22 Aralık sabahı, bir pastane zincirinin merkez deposuna bölge müdüründen telefon: yılbaşı çantaları şubelerde yok. Depoda 3 Kasım tarihli sipariş duruyor, karşısında teklifimizdeki termin: 15 ile 20 iş günü. 3 Kasım’dan yirmi iş günü 1 Aralık eder; satın almacı buna ambar için üç dört gün koymuş, çantaları aralığın ilk haftası şubelerde beklemiş. Çantalar merkez depoya 15 Aralık’ta girdi.

Hesapta yanlış olan tek şey başlangıç noktasıydı. Yirmi iş günü 3 Kasım’da başlamadı. Provanın imzalandığı gün, 12 Kasım’da başladı.

Baskılı ambalajda termin baskı onayında başlar; sipariş, sipariş teyidi ve ödeme bundan öncedir. Bizde ürüne göre yaklaşık 10–15 ya da 15–20 iş günü, provayı ya da numuneyi yazılı onayladığınız günden itibaren; sonra kendi takvimi olan yol gelir. Ürün sayfasındaki rakam bir süredir; termine ancak bir başlangıç noktasıyla dönüşür. Bu yazı o noktanın nerede olduğunu, öncesinde ne geçtiğini, üretim, yol ve bayramın nasıl toplandığını ve malın şubede olması gereken günden geriye sayıp son onay tarihini nasıl bulacağınızı gösteriyor.

Termin ne zaman başlar: sipariş, teyit, ödeme, yoksa baskı onayı mı?

Bizde baskı onayında. Üretici süreyi dört noktadan başlatabilir: sipariş girişinde (baskılı üründe bunu neredeyse kimse yapmaz, çünkü baskı dosyası çoğunlukla daha yoktur), sipariş teyidinde (stoktan satılan üründe olağandır), avansın hesaba geçmesinde ya da baskı onayında. Ürün sayfalarımızda her sürenin yanında bu yüzden aynı ibare var: “Onaydan sonra yaklaşık 15–20 iş günü”. Onay günü sıfırıncı gündür; birinci iş günü sonraki gündür. Üretim başlamadan avans gerekiyorsa bu teklifte yazmalıdır; o zaman süre, onay ile avansın hesaba geçmesinden hangisi geç olduysa o gün başlar.

Her teklifte yalnız rakamı değil başlangıç noktasını da yazdırın. Bir üreticideki “20 iş günü”, öbür üreticideki “20 iş günü” ile ancak ikisi aynı noktadan başlıyorsa karşılaştırılır. Siparişten sayan teklif onay günlerini zaten içermeli; onaydan sayan teklif o günleri sizin eklemenizi bekler. İkisi de teklifte, birim fiyat ve teslim şeklinin yanında yer almalı. Bir de ölçü birimi: Türkiye’de sipariş yazışmalarında “20 gün” sık sık takvim günü sanılır. Teklifteki süre iş günüdür; cumartesi, pazar ve resmî tatil sayılmaz. Sipariş yazısına “iş günü” diye açıkça yazdırın, iki tarafın takvimi aynı olsun.

Onaydan önce ne geçer, ne kadar sürer?

Siparişle baskı onayı arasında, müşterilerimizde gördüğümüz kadarıyla bir ile üç hafta geçer; ilk siparişte üçe yakın. Bu haftalar hiçbir teklifte yazmaz, çünkü sizin tarafınızda geçer. Önce ajansınızdan ya da grafikerinizden baskıya hazır dosya; yeni bir ölçüde önce bıçak çizgisi gelir, onu şablon olarak biz göndeririz. Sonra bizim dosya kontrolümüz ve prova, ürüne ve renk hassasiyetine göre ekranda ya da basılı numune olarak. Sonra onay; onay neredeyse hep müşteri tarafında bekler, çoğunlukla renkte: dosyada Pantone numarası yoktur, ajans tatildedir, patron numuneyi eline almak ister. Hangi provanın bağlayıcı olduğunu ve onayda ne yazması gerektiğini baskı onayı yazısında anlattık.

Zincirde şöyle oldu. Sipariş 3 Kasım. Baskı dosyası ajanstan 6 Kasım cuma. Bizden prova 9 Kasım, kırmızının Pantone numarası için bir soruyla; dosyada yalnız CMYK değeri vardı. Cevap ve onay 12 Kasım perşembe. Yirmi iş günü 13’ünde başlar, 10 Aralık’ta biter. Onayda geçen yedi iş günü, mal kabulde yedi iş günü olarak geri geldi. Hiçbir şeyin değişmediği tekrar siparişte prova düşer; sipariş teyidi onay yerine geçer ve süre teyit günü başlar. Küçük bir değişiklik, bir telefon numarası, bir renk, yeni prova için birkaç gün ister. Provayı kimin onaylayacağını siparişle birlikte belirleyin; onay yetkisi iki kişide olan firmada prova iki masa arasında bir hafta dolaşır, onay yetkisi tek kişideyse aynı gün döner. Pantone numarasını dosyaya baştan yazdırın; provada en çok zaman alan soru renk sorusudur.

15 ile 20 iş günlük üretimde ne olur?

Klişe, malzeme, baskı, konfeksiyon, paketleme ve paletleme; bu sırayla, aralarda beklemeyle. Ürün sayfasındaki rakam makine çalışma süresi değildir; 10.000 çanta makineden saatler içinde geçer. Rakam, siparişin her istasyonda öndeki işlerin arasında sırasını bekleyerek geçirdiği süredir. Onaydan sonra flekso klişeleri yapılır, her renk için bir tane; kâğıt istenen gramajda sipariş edilir, bizde çanta için 70 ile 110 g/m² arası. Sonra baskı, bobinden. Sonra konfeksiyon: çanta kesilir, katlanır, yapıştırılır, sapı takılır; kutu kesilir, pilyajlanır, yapıştırılır; bardak kesilir ve şekillendirilir. Sonra sayım, kolileme, paletleme, koli ve palet etiketi.

Ürünler arasındaki fark buradan çıkar. Yağ geçirmez dipsiz kese kâğıdı ve sargılık kâğıtta baskının arkasında az işlem vardır; sayfada “Onaydan sonra yaklaşık 10–15 iş günü” yazar. Kâğıt çanta, kutu ve bardak konfeksiyon ister; “Onaydan sonra yaklaşık 15–20 iş günü”. Peçete ve servis setinde yaklaşık 15; her ürünün süresi kendi sayfasında, baskı onayına göre yazılı. Birden çok kalem sipariş eden, en uzun süreyle planlar, çünkü teslimat aynı palete binecektir; istemeyen parça teslimat yapar ve ikinci bir nakliye öder. Rakamlar her ürün sayfasında; örnekteki çantanın sayfası, düz saplı kâğıt çanta, ayrıca “Baskılı veya baskısız üretim” diyor; buna sonda döneceğiz.

Yol kaç gün ekler: yurt içinde ambar, ihracatta tır?

Yurt içinde nakliyeciye ve ile göre birkaç gün; ihracatta Almanya’ya komple tırla yaklaşık beş ile yedi iş günü. Parsiyelde yedi ile on, Fransa’ya ortalama sekiz. Yurt içinde birkaç palet nakliye ambarıyla gider; ambar aracı her ile her gün kalkmaz, bazı illere haftada iki üç sefer vardır ve mal aktarma deposunda bir iki gün bekleyebilir. Komple araç gün verir ama 10.000 çanta için komple araç tutulmaz. Şubelere dağıtım da takvime girer: mal önce merkez depoya, oradan kendi aracınızla şubelere gidiyorsa o günleri siz eklersiniz. Yurt içinde bize en çok sorulan şey bu: “Ankara’ya kaç günde?” Cevap hangi ambarla, hangi güne yetişecek şekilde kalktığına bağlı; anlaşmalı ambarınız varsa adını yazın, teslim tarihini ona göre verelim.

İhracatta güzergâh Balkanlar üzerinden, Bulgaristan, Sırbistan, Hırvatistan, Slovenya, sonra Avusturya ve Almanya; gümrük AB dış sınırında. Kâğıt ambalajda bu işlem gümrük birliği ve A.TR sayesinde formalitedir, evrak tamsa; eksik fatura ya da yanlış düzenlenmiş A.TR, gördüğümüz kadarıyla sınırda günler kaybettirebilir. Fransa’ya teslim ettiğimiz iki müşteri, Pizza Time ve Ben’s Cookies için rakamlar 20 iş günü üretim ve ortalama sekiz iş günü yol. Rakamlar sevkiyatlarımızda gözlediğimiz ortalamalardır, taahhüt değil; kesin tarihi nakliyeci verir, EXW’de de nakliyeci alıcının nakliyecisidir. Parsiyel yükte takvimi aracın kalkış günü belirler: grupaj aracı İstanbul’dan bölgeye sabit günlerde kalkar, mal yolda aktarılır. Kesin mal kabul tarihi isteyen, onaydan önce nakliyeciye kalkış günlerini sorar. Grupaj aracı salı kalkıyorsa çarşamba hazır olmanın anlamı yoktur. Yurt içinde de aynı mantık geçerli: ambarın şehrinize çıkış günü belliyse hazır olma gününü ona göre planlamak, bir günü üç güne çevirmekten kurtarır.

Hangi bayramlar takvimi kaydırır?

Ramazan ve Kurban Bayramı; ihracatta da varış ülkesinin kendi tatilleri. İş günü iki tarafta da aynı kelime ama aynı günler değil: üretim Türkiye’nin, yol güzergâh ülkelerinin, mal kabul alıcının takvimine bakar. Ramazan Bayramı’nda resmî tatil arife dahil üç buçuk, Kurban Bayramı’nda dört buçuk gündür ve iki bayram her yıl yaklaşık on bir gün öne gelir; 1 Ocak, 23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 15 Temmuz, 30 Ağustos ve 29 Ekim de eklenir. Bayram hafta ortasına denk gelince tatil dokuz güne uzatılabiliyor; karar genellikle bayrama yakın açıklandığı için bayram ayına denk gelen termini baştan bir hafta payla planlamak daha güvenlidir. Bayramın üstünden geçen 20 iş günü, bayramsız bir aydaki 20 iş gününden takvimde bir haftaya kadar uzundur.

Mal kabulde sizin takviminiz geçerli: 1 Ocak’ta depo kapalıysa 31 Aralık’ta gelen palet 2 Ocak’ta açılır. Zincirin siparişinde 13 Kasım ile 10 Aralık arasında bayram yoktu; ilkbaharda onaylanan sipariş Ramazan Bayramı’na denk gelebilir. Üretim ayındaki tatilleri onay anında sorun; dönemin bayram tarihlerini teklifle birlikte isteyin. Bayram öncesi haftalar hem bizim hem nakliyecinin en yoğun dönemidir; bayrama denk gelen çağrı, tatil kadar erkene çekilmezse şube ambalajsız kalır.

Hesap: onay + üretim + yol = mal kabul

Mal kabul tarihi, onay tarihi artı iş günü olarak üretim süresi artı yol süresidir ve üç rakamın her birinin kendi takvimi vardır. Zincir için: onay 12 Kasım. Bayramsız yirmi iş günü: 10 Aralık perşembe hazır. Ambarla üç ile beş gün: merkez depoya 15 Aralık. Depodan otuz şubeye: kendi dağıtımınız, bu zincirde bir hafta. Onay siparişin verildiği 3 Kasım’da olsaydı mal 1 Aralık’ta hazır, 4 ile 8 Aralık arasında depoda olurdu. Siparişle onay arasındaki yedi iş günü, yılbaşı satışının çantasız döndüğü yedi iş günüdür.

Planlama için toplamı hafta olarak görmek gerekir; yeni tasarımlı ilk siparişte şöyle:

  • Siparişten baskı dosyasına: sıfır ile bir hafta, ajans hazırsa sıfır.
  • Dosyadan onaya: bir ile iki hafta; dosya kontrolü, prova ve imzanız.
  • Üretim: iki ile dört hafta; ürüne göre 10–15 ya da 15–20 iş günü.
  • Yol: yurt içinde ambarla bir hafta, ihracatta parsiyelle bir ile iki hafta.
  • Depodan şubeye: kendi dağıtımınız.

Kâğıt üstünde dört ile dokuz hafta, pratikte çoğunlukla altı ile sekiz hafta siparişten şubeye; hiçbir şeyin değişmediği tekrar siparişte ilk iki satır düşer, üç ile altı hafta kalır. Sezon bu rakamla planlanır; ürün sayfasındaki 20, bu toplamın yalnız bir satırıdır. Yılbaşı, Ramazan ya da bayram sezonunuzu malın şubede olması gereken günden geriye doğru planlayın; aralık için kasımda verilen sipariş, prova gelmeden onayı kaybetmiştir.

Daha hızlı gerekiyorsa: çağrı, baskısız ürün, parça teslimat

Baskılı üründe üretim süresi pek kısalmaz; kısalan, öncesi ve sonrasıdır. Önce: Pantone numaralı baskı dosyası siparişten önce hazır, onay yetkisi tek kişide, prova geldiği gün e-postayla onay. Orada neredeyse her zaman bir hafta vardır. Sonra: yıllık ihtiyacın zaten basılmış olduğu çerçeve sözleşmeden çağrı; çağrı üretim değil yüklemedir, nasıl kurulduğunu çerçeve sözleşme yazısında anlattık. Ya da ilk paletlerin parça teslimatı, ikinci bir nakliyeyle. Ya da ürün sayfasında “Baskılı veya baskısız üretim” diye yazan baskısız sürüm: klişe ve onay düşer, üretimin kendisi kalır.

Hesabın kendisinden çıkan bir sınır var: bir haftada depoda olması gereken baskılı parti planlanamaz, çünkü yalnız üretim iki ila dört hafta sürer. Kasımda 1 Aralık için gelen sipariş, her sipariş gibi 15 ile 20 iş günü artı yol alır. Onaydan önce yazılı olarak almanız gereken dört bilgi: sürenin başlangıç noktası; arada avans olup olmadığı; üretim ayının tatilleri; nakliyecinizin kalkış günleri. Bize malın şubede olması gereken günü, ürünü, adedi ve teslim ilini yazın; son onay tarihini teklifle birlikte yazılı isteyin.

Özet

  • Bas Packaging’de baskılı ambalajın termini baskı onayında başlar; onay günü sıfırıncı gündür, sipariş ve teyit ondan öncedir.
  • Yağ geçirmez dipsiz kese kâğıdı ve sargılık kâğıt yaklaşık 10–15 iş günü, kâğıt çanta, kutu ve bardak yaklaşık 15–20 iş günü sürer; ikisi de onaydan sonra.
  • Siparişle onay arasında gördüğümüz kadarıyla bir ile üç hafta geçer; değişiklik olmayan tekrar siparişte prova düşer.
  • Yurt içinde ambarla birkaç gün, Almanya’ya komple tırla beş ile yedi iş günü, parsiyelde yedi ile on; kesin tarihi nakliyeci verir.
  • Üretim Türkiye’nin iş günlerini sayar: Ramazan ve Kurban Bayramı her yıl yaklaşık on bir gün öne gelir ve 20 iş gününü takvimde bir haftaya kadar uzatır.
  • Mal kabul = onay tarihi + üretim süresi + yol; siparişten şubeye ilk siparişte beş ile dokuz hafta.